 36 Gizli Strateji
Hiroshi Moriya
Çeviren: Z. Heyzen Ateş
Kapak: Yüksel Doğru
Mayıs 2009, 240 sayfa
ISBN: 978-9944-756-13-6
Savaş Sanatlarında 36 Gizli Strateji binlerce yıllık Çin kültürünün en önemli eserlerinden biridir. Bu kitapta bahsedilen stratejiler Sun Tzu'nun Savaş Sanatı'ndan I Ching'in gizemli dünyasına kadar her yerde karşımıza çıkar. Bir başka deyişle bu stratejileri bilmeden kadim Doğu kültürünü ve inceliklerini anlamak mümkün değildir. Ama bu stratejilerin önemi sadece bununla sınırlı değildir. 36 Strateji, gündelik hayatta karşılaşılan zorluklarla baş etmek için de son derece kıymetli bir rehberdir. Bu yüzden iş adamından diplomatına, politikacısından sporcusuna kadar dünya üzerindeki birçok insan bu kadim Doğu klasiğine başvurmaktadır.
Kırmızı Kedi Yayınevi, Sun Bin'in Kayıp Savaş Sanatı'yla başladığı strateji dizisine Savaş Sanatları'nda 36 Gizli Strateji ile devam ediyor. Kitabı Çinceden çeviren Hiroshi Moriya, orijinal metni tarihten verdiği örneklerle zenginleştiriyor. Birçok Doğu klasiğinin dünyaya tanıtan William Scott Wilson da bu dev esere yazdığı ufuk açıcı önsözle katkıda bulunuyor. Japon yazar Hiroshi Moriya, Çin kültürü ve felsefesinde önemli bir otorite olarak kabul ediliyor. Hayatını Çin kültürünün tanıtılmasına adayan Moriya Çin hakkında yetmişten fazla esere imza atmıştır. Moriya çalışmaları yüzünden 1940'dan itibaren elli kereden fazla Çin'de bulunmuştur.
Strateji şart
Tolga Erdem , Radikal Kitap ,22 Mayıs 2009
Strateji kavramını en iyi anlatan hikâye ünlü stratejist Sun Bin’e atfedilir. Hikâyeye göre Sun Bin’i himayesine alan Tian Ji’nin at yarışlarına katılmak ve sürekli kaybetmek gibi bir sorunu vardır. Tian Ji’nin atlar iyidir ama aynı yarışlara katılan diğer soyluların atları daha iyidir. Tian Ji bütün yarışları kaybetmekte ve bu duruma çok üzülmektedir. Sun Bin, hamisinin bu üzüntüsünü gidermeye karar vererek söz konusu yarışları inceler. Yarışlar en iyi atlar, iyi atlar ve kötü atlar olmak üzere üç ayrı kategoride yapılmakta; atları en fazla yarış kazanan at sahibi büyük ödülü almaktadır. Sun Bin, Tian Ji’ye bütün parasını yarışlara yatırmasını söyledikten sonra ona şu taktiği verir: “Kötü atını en iyiler atların yarışına sok. En iyi atını iyi atlar ve iyi atını da kötü atlar kategorisinde yarıştır. İlk yarışı kaybedeceksin ama diğer iki yarışı kazandığın için büyük ödülü sen alacaksın.” Nitekim Tian Ji bu sayede kırk yıl yarışsa bir şey elde edemeyeceği yarışlarda büyük ödülü kazanır. Bizler de bu sayede ‘strateji nedir?’ sorusuna yanıt vermek istediğimizde anlatacağımız harika bir hikâyeyi dağarcığımıza katmış oluruz. Sun Bin, zekâ ve stratejik derinlik sayesinde güçsüzün güçlüyü rahatlıkla alt edebileceğinin en güzel örneğini vermiştir.
Çin’de strateji kavramının ortaya çıkışı binlerce yıl öncedir. Strateji savaş, savaş devlet, devlet ise sınıfların oluşumu anlamına geliyor. Geleneğin bu kadar eskiye dayanmasının en önemli nedeni, medeniyetin bu coğrafyada Batı’ya nazaran çok daha önceleri kök salmış olmasıdır. Gerçekten de 36 savaş stratejisinden ilk kez 1500 yıl önce kaleme alınmış Güney Qi Hanedanı Tarihi’nde bahsediliyor. Gizemli I Ching, yani Değişimler Kitabı, 36 sayısını 36 strateji ile bağlantılı olarak ele almaktadır. Sun Tzu’dan Çin Devrimi’nin önderi Mao Zedung’a kadar birçok ünlü simanın sıklıkla başvurduğu 36 savaş stratejisi binlerce yıldır Doğu’da biliniyor. Ama genelllikle bu coğrafyanın sınırlarını aşmasına izin verilmiyor. Konunun en ünlü araştırmacılarından Harro von Senger bile 36 stratejinin Çin’de kısa bir süre öncesine kadar gizli bir bilgi olarak kaldığını söylüyor. Yakın zamanda tanınan 36 gizli savaş stratejisi bütün dünyada bomba etkisi yapmıştır. Günümüzde 36 savaş stratejisi Çin kültürünün en önemli eserlerinden birisi olarak kabul ediliyor. Çin kültürüyle 36 strateji o kadar iç içe geçmiştir ki bu stratejileri bilmeden kadim Doğu kültürünün inceliklerini anlamanın mümkün olmadığına inanılıyor. Ama stratejilerin önemi sadece bununla da sınırlı değildir. Geçen zamana rağmen her bir strateji değerini korumaya devam ediyor. Hayatta kalma mücadelesinin savaş alanlarıyla sınırlı olmadığı gezegenimizde 36 savaş stratejisi askerler dışında da büyük bir ilgiyle okunuyor. Gerçekten de 36 savaş stratejisi gündelik hayatta karşılaşılan zorluklarla baş etmek için son derece kıymetli bir rehberdir. Bu yüzden işadamından diplomatına, politikacısından sporcusuna kadar birçok insan bu kadim günümüzde hâlâ bu kadim Doğu klasiğine başvuruyor.
Bir dünya ve doğu klasiği
Kırmızı Kedi Yayınevi Sun Bin’in Kayıp Savaş Sanatı’ndan sonra strateji dizisine Savaş Sanatlarında 36 Gizli Strateji gibi bir başka klasikle devam ediyor. Profesör Hiroshi Moriya tarafından derlenen kitapta, stratejiler savaşta zafer elde etmek için stratejiler, düşmanla karşılaşmak için stratejiler, saldırı stratejileri, belirsiz durumlar için stratejiler, işbirliği yapılan çarpışmalar için stratejiler ve kayıp bir savaş için stratejiler diye altı başlık altında inceleniyor.
I Ching’deki heksagramlara gönderme yapılan orijinal metin son derece karışık ve kısa. Stratejiler Çince birkaç kısa cümleden oluşuyor; bu cümleler 36 Gizli Strateji’nin izdüşümü sayılabilecek I Ching’den bir cümleyle sona eriyor. Alanının uzmanlarından olan Moriya söz konusu bölümleri son derece anlaşılır bir biçimde açıklıyor ve her bir stratejiyi verdiği tarihi örneklerle zenginleştiriyor. Bir Japon olan Moriya’nın, kitabında Çin ve Japon strateji anlayışlarını karşılaştırması da son derece ilgi çekici. Moriya ilk bakışta birbirine çok benzeyen her iki bakışın da, farklı tarihi ve coğrafi koşullarda nasıl farklılaşabildiklerine ilişkin son derece çarpıcı örnekler veriyor.
Kitabın başında William Scott Wilson’ın yazdığı önsözden de bahsetmek gerekiyor. Wilson’ın ünü birçok strateji klasiğini Japoncadan İngilizceye çevirmesinden kaynaklanıyor. Samuray metinlerinin önde gelen çevirmeni olarak tanınıyor. Wilson; Hagakure, Beş Çember Kitabı gibi strateji klasiklerini çevirebilmiş, Miyamoto Musashi, Takuan, Yagyu Munenori gibi isimlerin Batı’da tanınmasını sağlamıştır.
Strateji, bütün dünyada ilgi gören ve hakkında mühim tartışmalar yapılan bir kavram. Ülkemizde bu alanda bir boşluk olduğunu söylemek mümkün. Önemli strateji klasikleri dilimize ya çevrilmedi ya kötü çevrildi ya da iyi çevrildiği halde ilgi görmedi. Bu durum memleketteki stratejik düşünme alanındaki sığlığı da açıklıyor. Strateji klasikleri, okuyucuya düşünmeyi, mücadele etmeyi ve zorluklarla başa çıkmanın yollarını öğrettiği gibi içinde filizlendiği eski kültürleri de tanıtıyor. Aslında aynı zamanda çok önemli bir dünya klasiği de olan Savaş Sanatlarında 36 Gizli Strateji, bütün bu nedenlerden dolayı ilgiyi hak ediyor.
Düello Ve Pusu
Hikmet Temel Akarsu, 07 Ağustos 2009, izmirdesanat.org
Neo-liberal zamanların pompalanan, parlayan yazarlarının sözün şehvetine kapılarak, büyük bilge edalarına girerek sürekli coşkuyla dile getirdikleri bir görüş vardı. Daha doğrusu yerleşmiş bir kavram. “Batı’da düello vardır, bizde ise pusu…” Bu “seçilmiş”(!?) yazarların bu kavramları beyaz camlardan her gün her gece yüzlerimize tükürürcesine dile getirdikleri yıllar boyunca, hüzün ve kederle bunların üzerinde düşündüm. Düşünmekle kalmadım “Düello ve Pusu” başlıklı bir uzun hikaye de yazdım. Bu hikaye Varlık Yayınları’ndan çıkan Dekadans Geceleri adlı öykü kitabımda yer almaktadır…
“Düello ve Pusu” adlı öyküde orta yaşlı eskrim öğretmeni bizde pusu kavramının geçerli olduğunu beyaz camdaki ihtiyar yazardan öğrendiğinde keder ve acıya gömülüp ağlamaya başlayan flöreci kız öğrencisine tarihin kazananlar tarafından yazıldığını ve herkesin kendini şövalye, karşısındakini sefil olarak betimlemeyi düstur olarak benimsediğini anlatır. Oyunun kuralının bu olduğunu kanıtlar. Onu teskin eder. Yatıştırır. Ve sonunda bugüne kadar, insanlıktaki en görkemli pusu kavramının Homeros’un İlyada’sında yer almayan fakat daha sonraki tragedya yazarlarından öğrendiğimiz,Troya seferi esnasındaki “Truva Atı” koseptinin olduğunu, buradaki pusu kavramının da Batı’nın temel algısı olduğunu, Batı’nın Truva Atı anlamındaki pusu sistemini binyıllardır başarıyla ve daima uygulandığını anlatır. Ayrıca Truva Atı içine yerleşmiş yiğitlerden biri olan İthaka Kralı Odysseus’un tüm Antik destan ve tragedyalarda yüceltildiğini biliriz. Çünkü Odysseus sadece güç ve cesaretle bir şey başarılamayacağını bilen bir yiğitti; o yüzden, kurnazlık, entrika, akılcılık, tuzak kurma gibi yöntemleri en iyi uygulayan Akhalı olarak hep övülmüştür. Kısacası pusuyu biz kurduk mu “adilik”, “alçaklık”, “sefillik,” oluyordu; onlar kurdu mu “deha”, “zeka,” “haslet” oluyordu. Kaybedenin cezasıydı bu.
Batı’da bu böyle de Uzak Doğu da farklı mı; buyurun bir bilgelik yazıtından damıttığım şölene katılın; Hiroshi Moriya’nın Kırmızı Kedi Yayınları’nca basılan “Savaş Sanatlarında 36 Gizli Strateji” kitabına bakın… Pek betimleyici… Tıpkı Batılılar gibi Doğulularda’da her şey pusu, hile, tuzak, entrika, aldatmaca ve tezgah… Doğu sanırım bu konuda biraz daha dürüst. Çünkü pusu, hile, entrika ve tuzağı müktesep hak, yani kazanmak için olmazsa olmaz şart; yani bir anlamda bir erdem, diğer bir anlamda ise zorunluluk olarak görüyor. Batı ise daha kurnaz; hem pususunu kuruyor hem de şövalye rollerine çıkıyor. Batı ile Doğu böylece kendi yolunu bulmuş tatlı tatlı “icra-yı fesat” eylerken kabak yine her zamanki gibi bizim başımıza patlıyor. Hayatta kalmak adına hep savaşmak zorunda kalmış bizim toplum, ne İsa’ya yaranabiliyor ne de Musa’ya; ne Budha’ya ne Tao’ya…… Sonuç hep aynı; bizim kurduğumuz pusu alçaklık oluyor, onlarınki zeka, bizim kazandığımız zafer zalimlik oluyor, onlarınki şan şöhret, deha, fiyaka…
Bunların tümünün böyle olması bana göre doğal. Herkes bu mantıkla çalışır dünyada. Yani kendine… Peki de bizim büyük bilge pozlarında her gece beyaz camları şenlendiren kazib aydınlarımız bu sözleri nasıl utanmadan sıkılmadan sürekli bir toplumun düşünsel hafızasına nakşediyorlar?!.. Bunun nedenlerini bilenler biliyor; biz orasına girmeyelim… Kazib aydın olmanın birincil şartıdır bu deyip geçelim… Rüzgarı iyi hesap et; günün adamı ol, büyük güçlere yazıl, kalemini kullandır, uçuşa geç, uç, uç, uç, vesaire, vesaire, vesaire…
Neyse ki; bu tür karakterleri incelemek bizim konumuz dışında. Daha çok Victor Hugo, Dostoyevski, Tolstoy, gibi bilge yazarların alanına girer bu işler… Biz konumuza dönelim… Geçelim kimi kazib aydınların maişet telaşlarını. Ne de olsa bu işler hep böyle gelmiş, böyle gitmiş… Zaman her şeyi turnusol kağıdı gibi ortaya çıkarmış. Biz işimize bakalım. Bakalım ve Hiroshi Moriya’nın kitabını dikkatle inceleyelim. Çünkü kadim Çin bilgeliğinin de ima ettiği gibi başarı bu bilgelik yazıtlarının ardında gizli…
Dürüstçe söyleyeyim; “Savaş Sanatlarında 36 Gizli Strateji” çok girif, çok karmaşık, çok sofistike bir kitap değil. Benzerlerini çokça okuduğumuz Sun Tzu, Sun Bin, Machiavelli, Bülow, Jomini, Clausewitz gibi kuramcıların kitaplarına göre son derecede basit ve şematik. Bu basitlik kitabı formüler bir sunuma da taşıyor. Böyle olunca toplumdaki en basit birey bile bu kitapta yer alan strateji ilkelerini kendi hayatına uygulama imkanına sahip olabiliyor. Bu husus kitabı, haklı olarak edebiyatta pek küçümsenen bir tarz olan kişisel gelişim kitaplarının tarzına bir parça yaklaştırıyor. Ama bu kitaba mahsus olaya farklı bir boyuttan bakarak farklı bulgulara ulaşmak da kabil olabiliyor. Yani 36 Gizli Strateji’deki formüler kalıplar dikkatlice incelendiğinde insanlık tarihine de; temel stratejik kavramlara da; başarıya giden yola da dair olmak üzere hayatın her alanını kapsayan bir davranışlar klavuzu edinmiş oluyor insan.
Kitabın kuruluş ve sunumu da ilginç. Ferah ferah sayfalar, her biri epigraf özelliği taşıyan bölüm başlıkları, geniş sayfa aralıkları, formüler anlatım ve aleni diskur… Tüm bunların tarihte yaşanmış kimi savaşlarla örneklenmesi ve sonuçlar. Ve de kendi başına telaffuz edildiğinde bile bir başına meseleyi açıklayabilecek, darbımesel olabilecek kadar derin anlamlar taşıyan bölüm başlıkları; Zhao’yu Kurtarmak İçin Wei’yi Kuşatmak, Doğuda Gürültü Yapmak Batıdan Saldırmak, Kalıcı Gülümsemenin Arkasına Saklanmak, Yılanı Ürkütmek İçin Çayıra Vurmak, Dağdaki Kaplanı Düzlüğe Çekmek, Onları Çatıya Çıkar Altından Merdiveni Çek, Kurumuş Ağaçta Çiçek Açtır; gibi gibi…
Bu kitabı, strateji kurmayı yaşamının odağına koymuş meslek sahiplerine önermek için hamle edeceğim tutuyor; askerler, iş adamları, politikacılar, dış işleri uzmanları, sosyologlar, tarihçiler, akademisyenler mutlaka okusunlar diyesim geliyor. Ama dilim varmıyor. Neden biliyor musunuz? Çok basit bir nedeni var. Neo-liberal çağda hayat öyle acımasız bir serbest rekabet arenası haline geldi ki tüm dünya kazanmak ve kaybetmek ikilemi arasında sıkıştı. Kazanmak için her yolu mübah sayan insanlardan mürekkep bir çağı yaşıyoruz ve dünya toz duman.
İşte o nedenle bakıyorum da Savaş Sanatlarında 36 Gizli Strateji zaten herkesin, her bireyin, toplumdaki en basit karı-koca ilişkisinin bile klavuzu olmuş. Hayat dikkatlice izlenen stratejiler bütünü olmuş çıkmış. Savaş Sanatlarında 36 Gizli Strateji, bu acımasız çağda ayakta kalmaya çabalayan çaresiz bireyin temel eseri olmuş zaten…
O nedenle bu kitabı bazı meslek ve ilgi gruplarına değil herkese öneriyorum. Kendileri burada yazılanları uygulayacak kadar acımasız olmayacaklarsa da yaşadıkları sürece, en basit ilişkide bile kendilerine yaklaşan muarızlarının bunları uygulayacağını bilsinler…
Diyeceğim o ki; acımasız neo-liberal çağ işte sonunda bunu da yaptı; yaşayan her canlı birer stratejist olmak zorunda kaldı… |
;)